Wednesday, August 3, 2011
Farið verður yfir meginkenningar í stjórnmálaheimspeki samtímans sem mótað hefur pólitískt landslag Evrópu og Vesturlanda undanfarin 250 ár. Fjallað er um kenningar 18. og 19. aldar og afdrif þeirra á 20. öld. Rætt verður um stærstu deilumál samtímans og þær leiðir til þjóðfélags- og menningargreiningar sem kenningar stjórnmálaheimspekinnar bjóða upp á. Fjallað er um greiningu fjölmenningarhyggju, femínisma, marxisma og rökræðulýðræðis á veruleika stjórnmála og hvernig þessi gagnrýni í senn beinist gegn og styrkir undirstöður vestrænna stjórnmálahugmynda.
Nemendur sem ljúka námskeiðinu
- þekkja og skilja verk nokkurra meginhugsuða samtímans
- eru færir um að beita kenningum og heimspekilegri greiningu á samtímamenningu
- geta greint og gagnrýnt kenningar sem efst eru á baugi í stjórnmálum og menningu
Kennsluáætlun
Wednesday, August 3, 2011
Farið verður yfir meginkenningar í stjórnmálaheimspeki samtímans sem mótað hefur pólitískt landslag Evrópu og Vesturlanda undanfarin 250 ár. Fjallað er um kenningar 18. og 19. aldar og afdrif þeirra á 20. öld. Rætt verður um stærstu deilumál samtímans og þær leiðir til þjóðfélags- og menningargreiningar sem kenningar stjórnmálaheimspekinnar bjóða upp á. Fjallað er um greiningu fjölmenningarhyggju, femínisma, marxisma og rökræðulýðræðis á veruleika stjórnmála og hvernig þessi gagnrýni í senn beinist gegn og styrkir undirstöður vestrænna stjórnmálahugmynda.
Hæfniviðmið
Nemendur sem ljúka námskeiðinu
- þekkja nokkra meginhugsuði vestrænnar heimspeki á 19. og 20. öld
- hafa skilning á mikilvægum kenningum heimspekinnar á sviði stjórnmála og menningar
- eru færir um að rökræða nokkrar helstu spurningar og ágreiningsefni samtímaheimspeki
- geta beitt þekkingu sinni til að greina og fjalla um hugmyndastefnur í samfélaginu
Kennsluáætlun
(Kennt með Auði H. Ingólfsdóttur)
Hver eru markmið þróunarsamvinnu og hversu árangursríkt hefur slíkt samstarf verið í að draga úr fátækt í þróunarríkjum? Er slík samvinna alltaf til góðs eða getur hún hugsanlega skaðað þá sem hún á að hjálpa? Litið verður til helstu kenninga um þróunarsamvinnu, m.a. mannréttindanálgunar (e. human rights based approach), sem er áberandi í starfsemi Sameinuðu þjóðanna, og færninálgunar (e. capabilities approach) Amartaya Sen. Í framhaldi af því verður fjallað um mismunandi stöðu ríkra og fátækra ríkja í heiminum. Lesnar verða valdar greinar eftir heimspekinginn Thomas Pogge sem hefur fært rök fyrir því að alþjóðasamfélagið þurfi að vinna eftir réttlætishugmyndum í líkingu við réttlætiskenningu John Rawls til að vinna bug á fátækt í heiminum og dreifa gæðunum á réttlátan hátt og þannig að þau nýtist til að bæta hag allra. Loks verður hugað að lausnum sem stungið hefur verið upp á í baráttu gegn fátækt, svo sem örlánakerfinu (e. micro-credit).
- Nemendur geta útskýrt helstu kenningar og hugtök sem snúa að fátækt og þróunarsamvinnu.
- Nemendur skilja og geta rætt um þau fjölmörgu álitamál sem tengjast skilgreiningum á fátækt og þeim aðgerðum sem hefur verið beitt í tilraunum til að draga úr fátækt.
- Nemendur hafa færni til að greina flókin álitamál sem snúa að fátækt og félagslegu réttlæti og geta nýtt sér þekkingu úr námskeiðinu í verkefnavinnu tengdri þessum viðfangsefnum.
Kennsluáætlun
Hugmyndin um fullkomið samfélag, þar sem allri togstreitu hefur verið eytt, þar sem hópar og einstaklingar lifa saman í sátt og samlyndi og skynsemin ræður ríkjum, hefur aldrei yfirgefið vestræna stjórnmálahugsun. Í námskeiðinu er fjallað um útópískar hugmyndir um samfélagið og hina öfugu birtingarmynd þeirra, alræðishyggjuna sem tengja má við bæði nasisma og kommúnisma. Áhersla námskeiðsins verður þó á Rússnesku byltinguna og Stalínismann á fjórða áratugnum. Sérstaklega verður staldrað við Hreinsanirnar miklu, orsakir þeirra, framkvæmdina og afleiðingarnar.
Eftir námskeiðið eiga nemendur að:
- Geta greint og fjallað um alræðiskerfi 20. aldarinnar og helstu birtingarmyndir þeirra, einkum hina sovésku.
- Hafa kynnst hugmyndum um „vísindalegt“ þjóðskipulag og geta fjallað um reynslu af framkvæmd slíkra hugmynda.
- Geta fjallað um og sett sig inn í hversdagslegan veruleika alræðisskipulagsins.
- Hafa aflað sér grunnþekkingar á sögu Sovétríkjanna og helstu viðhorfum innan hennar.
Kennsluáætlun
Friday, September 3, 2010
Í þessu námskeiði kynnast nemendur nútíma siðfræði, sögu hennar og nokkrum helstu viðfangsefnum. Byrjað er á umfjöllun um viðfangsefni siðfræðinnar og um leið hvort hægt séð að komast að réttum eða einhlítum niðurstöðum í siðfræði. Í framhaldi af því er farið yfir helstu kenningar siðfræðinnar þannig að nemendur séu færir um að beita þeim við úrlausn siðferðilegra spurninga og vandamála. Síðustu fjórum vikunum er varið til þess að ræða nokkur algeng deiluefni í samtímanum og um leið þjálfast nemendur í að greina þau og fjalla um þau frá sjónarhorni siðfræðinnar.
Kennsluáætlun
Námskeiðið er kennt á sumarönn 2010 á Bifröst. Það er ætlað meistaranemum í Menningarfræði, Menningarstjórnun og Evrópufræði.
Aðferð heimspekinnar er aðferð rökfærslunnar þar sem tilgangurinn er að meta sannleiksgildi þess sem fullyrt er. Þetta einkennir heimspekiiðkun strax í fornöld og þrátt fyrir ýmsar breytingar á menningu og hugsunarhætti hefur þetta einkenni hennar haldist óbreytt. Markmið námskeiðsins er að fjalla um viðfangsefni stjórnmála og menningar með þessum útgangspunkti heimspekinnar. Fjallað verður um aðferðir og kenningar sem eiga það sammerkt að lúta að því að ná tökum á og stýra samfélaginu.
Námsmat: Nemendur vinna tvö hópverkefni á meðan á námskeiðinu stendur og skrifa lokaritgerð. Hópverkefnin eru flutt í tíma (skipulag kynnt í upphafi námskeiðs) en lokaritgerð (einstaklingsritgerð) þarf að skila fyrir 13. september.
Kennsluáætlun hér.
Thursday, January 7, 2010
Stjórnmálaumræða samtímans mótast að miklu leyti af kenningu bandaríska heimspekingsins John Rawls um réttlæti, en með henni má segja að vestrænt frjálslyndi hafi gengið í endurnýjun lífdaga. Í námskeiðinu er fjallað um kenningu Rawls, uppsprettur hennar, áhrif og andsvör við henni. Fjallað verður almennt um frjálshyggju og frjálslyndi, nytjastefnu, fjölmenningu, umræðu- og þátttökustjórnmál, femínisma o.fl. Rætt verður um nokkur knýjandi úrlausnarefni samtímans á borð við einstaklingsfrelsi, jöfnuð, sjálfsmynd, umburðarlyndi og mismun.
Kennsluáætlun hér.
Thursday, September 10, 2009
Viðfangsefni námskeiðsins er meginkenningar siðfræðinnar; nemendur kynnast helstu göllum þeirra og kostum, með lestri á verkum Aristótelesar, Platóns, Kants, Mills og fleiri heimspekinga. Um leið og þessi klassísku verk eru lesin, verður fjallað um það sem efst er á baugi í siðfræði nú og rætt um hvernig kenningum siðfræðinnar er beitt til að finna lausn á margvíslegum spurningum samtímans, svo sem um mannréttindi, jöfnuð og einstaklingsfrelsi og átök.
Námsmarkmið:
- Góð þekking á sögu og helstu vandamálum siðfræðinnar.
- Hæfni til að beita kenningum siðfræðinnar.
- Skilningur á helstu spurningum samtímasiðfræði.
Kennsluáætlun
Monday, September 1, 2003
Markmið námskeiðsins er að þjálfa nemendur í vinnubrögðum og hugsunarhætti háskólasamfélagsins með áherslu á þá þætti sem helst varða umhverfi og viðfangsefni viðskipta. Nemendur fá innsýn í hin fjölþættu tengsl viðskipta og viðskiptalífs við samfélag og menningu. Þeir sem ljúka námskeiðinu eiga að hafa góðan skilning á grundvallaratriðum fræðilegra skrifa, tök á meginaðferðum og hugtökum rökhugsunar og færni til að greina helstu menningarstrauma samtímans.
Sjá kennsluáætlun hér
Tilgangur námskeiðsins er að undirbúa nemendur undir störf í akademísku umhverfi. Meðal efnis sem farið verður yfir er vísindaheimspeki og hugtakið vísindaviðmið (e. paradigm), rökfræði og gagnrýnin hugsun. Ítarlega verður fjallað um heimildavinnu og meðferð og skráningu heimilda við skýrslugerð. Heimildaleit. Fjallað verður um misserisverkefni og vinnslu þeirra. Í því samhengi er farið yfir hvernig og hversvegna þarf að skilgreina og afmarka vel viðfangsefni rannsóknar. Rannsóknaráætlanir, aðferðir við söfnun og greiningu upplýsinga til nota í rannsóknarvinnu. Leitast við að útskýra hvernig vinnudagbók gegnir hlutverki eftirlitstækis í rannsóknarvinnu.
Kennsluáætlun